Ayakkabının
uzun ve renkli tarihi
Mısırlıların papirüs sandaletlerinden Japonların itibar göstergesi
ayakkabılarına, Roma’lı askerlerin ilkel postallarından Vinci’nin
topuklu ayakkabı tasarımına kadar uzun bir hikayesi var ayakkabının.
Ayakkabı deyip geçmemek gerek bir kalemde. Ayakkabı, adı üstünde
ayağın kabı... İnsanoğlunun en temel ihtiyaçlarından birini gidermenin
aracı. En temel ihtiyaçlardan biri olduğu için, tarihi de bir o
kadar eski. Yiyecek ve barınak aramak için yollara düşen ilk insanların,
sıcak kumlardan, keskin kayalıklardan ve dikenli bitkilerden ayaklarını
korumak için yaptıkları bir giysi.
Tarihte bilinen ilk ayakkabı şekli, düzleştirilmiş ot veya kaba
derinin ayağa ilkel iplerle bağlanmasından oluşuyor. Bu alandaki
en eski kanıt ise M.Ö. 8000 yılına tarihlenen Amerika yerlilerine
ait sandaletler. İlkel Mısırlılar’ın kutsal emanetleri arasında
da papirus yapraklarından yapılmış çeşitli sandaletler mevcut.
Mısır’da sandalet imalatının itibarlı bir sanat dalı olarak kabul
gördüğü zaten biliniyor. Ayakkabı konusunda oldukça yaratıcı olan
Mısırlılar, M.Ö. 3500 yıllarında ıslatılmış kumda ayaklarının kalıplarını
çıkarıyor, bu kalıplarda şekillendirdikleri tabanı ham deriye bağlayarak
sandaletler yapıyormuş. Bu sandaletler, zamanla giyen kişinin statüsünü
gösteren birer simge halini almış. Kadınlar mücevherlerle süsledikleri
ayaklarını sergiler, erkekler ise deri kayışlara ender bulunan değerli
taşlar taktırırmış.
Yunanlılar daha çok tasarım ve güzelliğe önem vermiş sandalet yapımında.
Romalılar ise asker tipi sandaletleri icat ederek ordularının uzun
mesafeleri katedebilmesini sağlamış. İmparatorluklarının bekaası
ve yaygınlığı bununla ne kadar ilgilidir bilinmez ama, imparatorlarının
ayaklarını altın sandaletlerin koruduğu bilinir. Japonlar’ın sandaletle
tanışıklığı da çok eskilere dayanır. Japon sandaletlerindeki her
bir şeklin ayrı bir mevkii veya mesleğe işaret etmesi, ayakkabıya
verdikleri önemin bir göstergesidir. Kraliyet ailesinin, tüccarların,
aktörlerin hep ayrı sandaletler giymesi ‘Dost başa, düşman ayağa
bakar sözü’yle açıklanabilir belki...
Birçok sıcak iklimli ülkede hâlâ en çok kullanılan ayakkabı türüdür
sandalet. Hatta bazı ülkelerde sandaletler hâlâ ilkel haliyle kullanılır.
Bugün sandaletlerin üzerindeki şekiller ve süsler, yapıldığı bölgeyi
ve oradaki insanların kültürünü yansıtmaya devam eder. Çeşitli süslemeli
bağcıklar, onların sanat anlayışını ve kültürel zenginliklerini
gösterir.
|